◷ 7 min leestijd
De meeste mensen denken bij vitamine D aan de zon, aan de zomer, aan buiten zijn. En dat klopt ook. Alleen vertelt bijna niemand je dat de zon op onze breedtegraad maar een deel van het jaar echt meewerkt. De rest van het jaar staat de zon te laag, en dan maakt je huid vrijwel niets aan. Dat is precies waarom vitamine D zo'n bijzonder verhaal is, en waarom het het hele jaar door de aandacht verdient en niet alleen in juli.
In dit artikel neem ik je mee in wat vitamine D nu eigenlijk is, hoe je lichaam het aanmaakt en activeert, waarom magnesium altijd op de achtergrond meespeelt, en waar deze stof volgens de wetenschap aan bijdraagt. Warm, gewoon in mensentaal.
Vitamine D is eigenlijk geen gewone vitamine
Wat veel mensen niet weten: vitamine D gedraagt zich meer als een hormoon dan als een klassieke vitamine. Waar de meeste vitamines een of twee taken hebben, is vitamine D betrokken bij honderden processen in je lichaam. Onderzoekers vinden nog steeds nieuwe plekken waar het meespeelt. Er zijn inmiddels receptoren voor vitamine D gevonden in meer dan dertig verschillende soorten cellen en weefsels. Dat zegt genoeg over hoe breed deze stof werkt.
De bekendste rol van vitamine D is het regelen van de calcium- en fosforhuishouding. Die twee mineralen zijn belangrijk voor je botten, je spieren en de zenuwgeleiding in je lichaam. In de aanwezigheid van voldoende vitamine D neemt je lichaam veel meer calcium en fosfor op uit je voeding. Is er weinig vitamine D beschikbaar, dan neemt je lichaam een stuk minder van beide op. Zo simpel, en zo bepalend.
Waarom de zon in Nederland maar half meewerkt
Hier zit de kern van het verhaal. In de zomermaanden, grofweg van mei tot september, staat de zon hoog genoeg boven ons land. Als je dan met voldoende blote huid buiten komt, maakt je huid zelf vitamine D aan. Dat is precies zoals het bedoeld is.
Maar van november tot maart staat de zon te laag en is het licht te zwak. In die maanden maakt je huid vrijwel geen vitamine D aan, hoe vaak je ook naar buiten gaat. En zelfs in de zomer valt het tegen voor veel mensen, want we werken binnen, we bedekken onze huid en we smeren ons in. Allemaal logisch en verstandig, maar het remt wel de aanmaak via de huid.
Een paar dingen spelen extra mee:
- Wie een donkere huid heeft, doet er veel langer over om dezelfde hoeveelheid vitamine D aan te maken als iemand met een lichte huid.
- Naarmate we ouder worden, wordt de huid dunner en maakt hij minder makkelijk vitamine D aan.
- Zonnebrand, kleding en een zonnebril houden de UV-B-straling tegen die je huid juist nodig heeft voor de aanmaak.
Je kunt vitamine D nauwelijks uit voeding halen. Zelfs in landen waar men het toevoegt aan producten zoals margarine, blijft de hoeveelheid uit voeding klein. De zon is en blijft de grootste natuurlijke bron. En die zon deelt op onze breedtegraad dus maar een deel van het jaar echt mee.
Van zonlicht naar de werkzame vorm
Vitamine D dat via de huid of via voeding binnenkomt, is nog niet meteen actief. Je lichaam moet er eerst mee aan de slag. Denk aan een lopende band met twee stations.
De vorm die je aanmaakt of binnenkrijgt, cholecalciferol oftewel vitamine D3, wordt eerst opgeslagen in je vetweefsel. Vandaaruit gaat het naar de lever en de nieren, waar het in twee stappen wordt omgezet naar de actieve, werkzame vorm. Pas in die vorm kan vitamine D echt zijn werk doen in je cellen, via de receptoren die ik net noemde.
Dat is meteen de reden waarom de vorm waarin je vitamine D binnenkrijgt uitmaakt. Vitamine D3 uit dierlijke bron werkt effectiever dan de plantaardige D2-variant. En omdat vitamine D vetoplosbaar is, neemt je lichaam het beter op wanneer het samen met een vetbron wordt aangeboden. Dat is een detail dat er in de praktijk echt toe doet.
Waarom magnesium altijd meespeelt
Dit deel wordt vaak overgeslagen, en juist dat vind ik zo interessant. De omzetting van vitamine D naar de actieve vorm, en de werking van de receptoren, zijn allebei afhankelijk van magnesium. Zonder voldoende magnesium blijft vitamine D grotendeels inactief, hoe veel je er ook van binnenkrijgt.
Ik gebruik daar graag het beeld van een sleutel en een slot voor. Vitamine D is de sleutel, de receptor op de cel is het slot. Magnesium is wat de sleutel soepel in het slot laat passen. En stress? Stress verbruikt magnesium in rap tempo. Wie langdurig onder spanning staat, gebruikt precies de stof die vitamine D nodig heeft om zijn werk te doen. Daarom noem ik vitamine D en magnesium bijna altijd in een adem.
Waar vitamine D aan bijdraagt
Als je kijkt naar wat vitamine D in je lichaam doet, dan valt op hoe breed het is. Ik houd me hier netjes aan wat we wetenschappelijk mogen zeggen, want daar ben ik streng in.
- Vitamine D draagt bij aan de instandhouding van sterke botten.
- Vitamine D draagt bij aan een normale spierwerking.
- Vitamine D draagt bij aan het normale functioneren van het immuunsysteem.
- Vitamine D draagt bij aan de opname van calcium en fosfor uit voeding.
- Vitamine D draagt bij aan een normale celdeling.
- Vitamine D draagt bij aan een sterk gebit.
Zie je hoe die functies in elkaar grijpen? Botten, spieren, weerstand, de opname van kalk. Het zijn allemaal processen die dag in dag uit op de achtergrond doorlopen, zonder dat je er iets van merkt. En juist omdat het achtergrondprocessen zijn, is het zo logisch om er het hele jaar door aandacht aan te geven, en niet pas als de zomer voorbij is.
Waarom het hele jaar door, en niet alleen 's winters
Veel mensen zetten in oktober hun vitamine D klaar en stoppen er in april weer mee. Begrijpelijk, want we koppelen het aan de donkere maanden. Maar je lichaam vraagt het hele jaar door om dezelfde processen: sterke botten, soepele spieren, een immuunsysteem dat rustig zijn werk doet. En zoals je hierboven las, werkt de zon op onze breedtegraad ook in de zomer lang niet voor iedereen mee. Daarom kies ik zelf voor een jaarronde basis in plaats van een seizoenskuur.
ScKIN Vitamin D+: een ingredient, hooggedoseerd
Vanuit dat idee is ScKIN Vitamin D+ ontwikkeld. Een capsule per dag levert 75 mcg vitamine D3, dat is 3000 IE, oftewel 1500% van de referentie-inname. Een stevige, doordachte dosering voor wie een solide basis wil, het hele jaar door.
Wat deze vorm onderscheidt, is dat de vitamine D3 is opgelost in extra vierge olijfolie. Omdat vitamine D vetoplosbaar is, ondersteunt dat de opname. Je krijgt de stof dus aangeboden precies zoals je lichaam hem het beste opneemt, samen met een vetbron. Het zit in een zachte softgel, clean van opzet, met olijfolie als enige dragervet, zonder MCT of kokos.
Vitamine D draagt bij aan de instandhouding van sterke botten, aan een normale spierwerking en aan het normale functioneren van het immuunsysteem. Dat is precies de basis die veel mensen jaarrond zoeken.
Hoe je het inneemt
Neem een capsule per dag, tijdens of vlak na de maaltijd. Zo profiteer je van het vet uit je eten, wat de opname van deze vetoplosbare vitamine ondersteunt. Een verpakking bevat 120 capsules, genoeg voor vier maanden. Wil je alles uit je vitamine D halen, combineer het dan met magnesium, om de reden die je hierboven las.
Vitamin D+ is niet geschikt voor kinderen onder de tien jaar. Ben je zwanger, geef je borstvoeding, gebruik je medicatie of ben je onder behandeling? Overleg dan even met een deskundige voordat je start. Een gezonde leefstijl en gevarieerde voeding blijven natuurlijk altijd de basis. Vitamine D is de rustige, betrouwbare schakel die daar het hele jaar door bij hoort.
