◷ 7 min leestijd
In het vorige artikel keken we naar wat er in het najaar met je huid gebeurt: een beschermlaag die het van twee kanten krijgt, minder licht voor je interne klok, en bloedvaten die zich in de kou wat terugtrekken. In dit artikel wil ik een laag dieper gaan, want er zit iets onder dat ik zelf het interessantste deel van het verhaal vind. Je huid vraagt per seizoen iets anders van je, en dat is geen ongemak. Je lichaam is er juist op gebouwd.
Wij leven het hele jaar in dezelfde temperatuur
Denk eens na over hoe jouw jaar eruitziet. Je woonkamer is in januari net zo warm als in juli. Je slaapkamer ook. In de auto zet je de verwarming of de koeling aan. Op kantoor is het altijd rond de twintig graden. In de supermarkt ligt in december hetzelfde als in juni. Je lichaam leeft daarmee het hele jaar door in vrijwel dezelfde omstandigheden.
Dat is historisch gezien nieuw. Gedurende vrijwel onze hele ontwikkeling als mens was er nooit sprake van een omgeving die altijd ongeveer gelijk bleef. Er was kou, er was hitte, er waren periodes waarin er minder te eten was, er waren seizoenen waarin bepaald voedsel simpelweg niet bestond. Je lichaam heeft zich gevormd in die afwisseling, en heeft daar strategieën voor ontwikkeld.
Binnen de kPNI wordt daar veel aandacht aan besteed, en het idee erachter is mooi. Milde prikkels uit de omgeving maken je systeem robuuster. Een periode van milde kou, een periode van milde hitte, een korte tijd zonder eten, het zijn allemaal signalen waarop je lichaam reageert door zichzelf beter af te stellen. Blijven die prikkels helemaal weg, dan worden de beschermende systemen niet meer aangesproken. En wat je niet aanspreekt, wordt geleidelijk minder scherp.
Dat is precies waarom ik het najaar niet zie als iets wat je moet zien te overleven. Het is een van de weinige momenten in het jaar waarop je omgeving je nog echt iets vraagt. Je huid staat daarbij vooraan, want zij is het orgaan dat die kou, die wind en die wisseling als eerste voelt.
Je huid bestaat uit lagen, en elke laag heeft iets anders nodig
Om te begrijpen wat je huid per seizoen van je vraagt, helpt het om te weten hoe ze is opgebouwd. Grof gezegd zitten er drie lagen boven elkaar.
De buitenste laag is het muurtje uit het vorige artikel: cellen met vetten ertussen, die vocht binnenhouden en ongewenste dingen buiten. Deze laag heeft vooral vetachtige bestanddelen nodig, en die zijn in de winter het snelst op.
Daaronder ligt de laag waar het stevige netwerk zit. Collageen bestaat uit draden die met elkaar in elkaar draaien tot vezels, en samen vormen die een netwerk waar je huid haar stevigheid aan ontleent. Tussen die draden zitten stoffen die er structuur aan geven, en er zitten elastinevezels tussen die zorgen voor de veerkracht. Ik leg dat altijd uit met een elastiek: je kunt er heel vaak aan trekken en het gaat netjes terug, maar na verloop van tijd komt er een moment dat het minder snel terugspringt. Daarnaast zit er hyaluronzuur, en dat is de stof die het vocht vasthoudt waardoor je huid er egaal en zacht uitziet.
De onderste laag, het bindweefsel dat tegen je spieren aan ligt, heeft vooral eiwit nodig om sterk te zijn. Die laag is verantwoordelijk voor het volume van je huid. Is er in een van die drie lagen te weinig materiaal, dan zie je dat terug in stevigheid en volume.
Wat ik hierbij vaak zeg: vanaf een jaar of dertig buigt de aanmaak van collageen, elastine en hyaluronzuur langzaam om naar een lager niveau. Dat is normaal en het overkomt iedereen. Het betekent alleen wel dat de aanvoer van bouwstoffen met de jaren belangrijker wordt, niet minder.
De marathon zonder training
Er is een vergelijking die ik graag maak, omdat hij meteen duidelijk maakt waarom bouwstoffen zo bepalend zijn. Stel dat je morgen een marathon moet lopen zonder dat je ooit getraind hebt. Je gaat je best doen, je komt waarschijnlijk een heel eind, maar het resultaat valt tegen en je bent er lang van aan het bijkomen.
Zo werkt het ook met je huid. Als je haar in het najaar vraagt om extra hard te werken, om sneller te vernieuwen, om die beschermlaag steeds opnieuw op te bouwen, dan moet daar materiaal voor zijn. Ontbreekt dat materiaal, dan gebeurt er gewoon minder dan je hoopt. Ik zie dat vaak bij vrouwen die veel investeren in verzorging en behandelingen, en dan teleurgesteld zijn in wat ze terugzien. Hun huid loopt de marathon, alleen zonder training.
Wat het seizoen op je bord verandert
Hier wordt het praktisch. Ons voedselaanbod is het hele jaar gelijk, maar wat je in de praktijk kiest verandert wel degelijk mee met de temperatuur. In de zomer eet je vanzelf meer rauwkost, meer salade, meer fruit, meer koude gerechten. Zodra het kouder wordt, schuift dat op naar warme maaltijden, naar stoofpotten, naar brood en pasta, naar meer koolhydraten en vaak ook naar minder groente.
Dat is geen ramp, maar het is wel goed om te weten dat een aantal stoffen die je huid gebruikt juist in die zomerhoek zit. Ik loop ze langs.
- Vitamine C haal je uit fruit, paprika, koolsoorten en bladgroente. In de winter eten de meeste mensen daar minder van. Vitamine C is betrokken bij de vorming van collageen, en dat is precies het netwerk dat je huid stevig houdt.
- Vitamine A zit als voorloper in oranje en donkergroene groenten: pompoen, wortel, zoete aardappel, boerenkool, spinazie. De herfst is daar eigenlijk perfect voor, want dat is precies wat er nu op de markt ligt.
- Zink komt uit vlees, vis, schaaldieren, noten en zaden. Pompoenpitten zijn er een van de rijkste bronnen van.
- Eiwit haal je uit vlees, vis, ei, zuivel, peulvruchten en noten. Dit is de stof die het vaakst te laag uitvalt, zeker bij vrouwen die vooral op brood, pasta en rijst draaien.
- Essentiële vetzuren zitten in vette vis, walnoten en lijnzaad. Je lichaam kan ze niet zelf maken, dus er is geen andere route dan je voeding.
- Biotine zit onder andere in ei, noten en volkoren producten.
Een detail over opname dat vaak wordt overgeslagen
Iets wat ik graag meegeef, omdat het zo simpel is en zo veel scheelt. Vitamine A, vitamine D en vitamine E zijn vetoplosbaar, net als de essentiële vetzuren. Om ze goed op te nemen heeft je lichaam vet in dezelfde maaltijd nodig, plus de enzymen die dat vet afbreken.
Eet je je wortels of je spinazie dus helemaal zonder vet, dan neem je een deel van wat erin zit niet op. Een scheut olijfolie over je groente, een handvol noten erbij, of gewoon een gerecht waar vanzelf wat vet in zit, en dat probleem is opgelost. Zulke kleine aanpassingen hebben in de praktijk vaak meer effect dan het toevoegen van weer iets nieuws.
Wat dit betekent voor jou
De kern van dit artikel is eigenlijk dit: de wisseling van de seizoenen is iets waar je lichaam op gemaakt is, en je huid past zich elk jaar opnieuw aan. Wat je huid van je vraagt is niet dat je die wisseling wegpoetst, maar dat je haar in deze maanden genoeg materiaal geeft om het werk te doen, en dat je haar niet extra belast met dingen die de beschermlaag verder uitdunnen.
In het volgende artikel wordt het concreet. Ik loop met je langs een najaarsroutine van buiten en van binnen, met de dingen die in mijn ervaring het meeste verschil maken.
Dit is deel 2 van een reeks van 4. In het laatste deel, Vitamine C, zink en biotine: Your Ultimate Glow Bundle, lees je welke producten hierbij passen.
