◷ 6 min leestijd
In de eerste twee delen keken we naar wat magnesium en vitamine B6 doen en waar ze in zitten. In dit derde deel gaat het over iets wat vaak wordt overgeslagen: de vorm waarin ze je lichaam binnenkomen. Want een stof is niet zomaar een stof. Het maakt uit aan wat hij gebonden zit, en in welke staat hij aankomt.
Dit is een onderwerp waar ik in mijn opleidingen veel tijd aan besteed, omdat het verklaart waarom twee producten met hetzelfde getal op het etiket toch niet hetzelfde doen.
Magnesium komt nooit alleen
Het eerste wat je moet weten over magnesium is dat het in zijn eentje niet bestaat als iets wat je kunt eten of innemen. Het is altijd gebonden aan een andere stof. Dat geldt voor magnesium in voeding, en het geldt net zo goed voor magnesium in een supplement.
Die partner bepaalt een hoop. Hij bepaalt hoe goed je darmwand het herkent, hoeveel ervan daadwerkelijk doorgelaten wordt, en hoe vriendelijk het voor je spijsvertering is.
Ik noem je darmwand weleens de douanepost. Er komt van alles aan, en er wordt gekeken wat er doorgelaten wordt. Een mineraal dat gebonden is aan iets wat je lichaam goed kent, komt makkelijker langs die post dan een vorm die vreemd aanvoelt.
Organisch en anorganisch
Grofweg zijn er twee families. Organische vormen zijn gebonden aan koolstofhoudende stoffen, vaak aan een aminozuur of aan een organisch zuur. Dat zijn verbindingen die je lichaam uit voeding kent. Anorganische vormen zijn gebonden aan eenvoudiger stoffen, zoals een oxide, een sulfaat of een chloride.
Het verschil is groot. Van een anorganische vorm als magnesiumoxide wordt maar een klein deel opgenomen. Het is in feite hetzelfde spul dat turners op hun handen gebruiken. Dat klinkt grappig, en het is ook precies het punt: je lichaam herkent het slecht. Zo'n vorm oogt goedkoop op het schap, maar je hebt er veel van nodig voordat er iets van aankomt.
Bij de organische vormen zie je andere namen. Een vorm die aan het aminozuur glycine gebonden is, wordt door je lichaam deels als aminozuur gezien in plaats van als mineraal, en daardoor via een andere route naar binnen gelaten. Een vorm die aan appelzuur gebonden is, speelt mee in dezelfde hoek als je energiestofwisseling. En een vorm die aan taurine gebonden is, brengt meteen een stof mee die zelf ook meedoet bij de deur in je zenuwstelsel die we in het eerste artikel bespraken.
Wat je daaruit kunt meenemen is niet dat een van die vormen altijd de juiste is, want zo werkt het niet. Wat je ervan kunt meenemen, is dat de naam achter het woord magnesium iets betekent, en dat het de moeite waard is om die naam te lezen.
Waarom hoeveelheid en opname niet hetzelfde zijn
Dit is misschien wel het belangrijkste punt van dit hele artikel. Op een etiket staat hoeveel er in zit, niet hoeveel ervan bij je cellen aankomt. Dat zijn twee verschillende dingen, en het verschil tussen een goed en slecht opneembare vorm is behoorlijk.
Datzelfde geldt voor voeding. Een tabel die zegt hoeveel milligram er in honderd gram zit, zegt niet hoeveel daarvan door je darmwand komt. Daar zit bij magnesium ook de rol van fytaat, oxalaten en fosfaten, die we in het vorige artikel bespraken. Daarom is een rijtje getallen altijd een vertrekpunt en nooit het hele verhaal.
En dan vitamine B6
Bij B6 speelt hetzelfde principe, en op een manier die ik eerlijk gezegd nog mooier vind. Vitamine B6 is geen enkele stof, maar een verzamelnaam voor een paar verwante vormen. De vorm die je lichaam uiteindelijk kan gebruiken is de actieve vorm, die pyridoxaal-5-fosfaat heet en meestal wordt afgekort tot P5P.
Alle andere vormen moeten eerst worden omgezet voordat je lichaam er iets mee kan. Die omzetting vindt onder andere in je lever plaats, en er zijn opnieuw cofactoren voor nodig. Magnesium en vitamine B2 doen daarin mee. Dus om B6 bruikbaar te maken, heb je magnesium nodig, en om magnesium zijn werk te laten doen, heb je soms de stoffen nodig die met B6 gemaakt worden. Zo hangen die twee op nog een plek aan elkaar vast.
Komt B6 al in de actieve vorm binnen, dan is die omzetstap niet nodig. In mijn vak noemen we dat weleens hapklaar voor in de cel. Het is dan direct beschikbaar, en het stapelt zich niet op in een tussenvorm.
Waarom dit in de praktijk uitmaakt
Er zijn mensen bij wie zo'n omzetstap minder vlot verloopt. Dat kan met de lever te maken hebben, met erfelijke variatie in enzymen, of met de aanwezigheid van de meewerkers die ervoor nodig zijn. Voor die mensen is het verschil tussen een vorm die nog omgezet moet worden en een vorm die al klaar is, geen detail.
Dat is meteen de reden dat ik hier voorzichtig in ben: of dat bij jou speelt, is geen vraag die je uit een artikel haalt. Dat is een gesprek met een arts of therapeut die naar jouw hele plaatje kan kijken.
Hoe je dit leest op een etiket
Een paar praktische dingen om op te letten als je een etiket bekijkt, los van welk merk dan ook:
- Kijk achter het woord magnesium. Staat er een vorm bij, of alleen het woord magnesium met een getal erachter?
- Kijk of het getal slaat op de verbinding of op het mineraal zelf. Dat scheelt behoorlijk, want een verbinding weegt veel meer dan het mineraal dat erin zit.
- Kijk bij B6 of er een vorm genoemd wordt, en of dat de actieve vorm is.
- Kijk naar de hulpstoffen. Een korte lijst zegt meestal meer dan een mooie voorkant.
Waar het op neerkomt
De kern van dit artikel is eigenlijk een houding: lees verder dan het getal. Bij voeding betekent dat kijken naar hoe je iets klaarmaakt en waarmee je het combineert. Bij een etiket betekent het kijken naar de vorm achter de naam.
In het laatste deel van deze reeks maak ik het praktisch, met concrete dingen die je deze week al kunt doen.
Dit is deel 3 van een reeks van 4. In het laatste deel, Magnesium en vitamine B6 in de praktijk: wat je zelf kunt doen, lees je wat je er in de praktijk zelf mee kunt.
