Hoe een vegan leefstijl samenhangt met je immuunsysteem, hormonen en spijsvertering

◷ 6 min leestijd

In de eerste twee artikelen keken we naar wat een vegan leefstijl van je lichaam vraagt en hoe je je dag praktisch inricht. Nu gaan we een laag dieper, naar de samenhang. Want dit is waar mijn vak, de klinische psycho-neuro-immunologie of kortweg kPNI, over gaat: niet naar losse onderdelen kijken, maar naar hoe systemen met elkaar praten. En bij plantaardig eten praten die systemen volop mee.

Alles begint bij je energie

Laat ik beginnen bij energie, want daar draait eigenlijk alles omheen. Diep in je cellen zitten kleine energiefabriekjes, de mitochondriën. Die maken uit je voeding de energie waar je lichaam de hele dag op draait. En om dat goed te doen, hebben ze meewerkers nodig: vitaminen en mineralen die als een soort cofactoren het proces mogelijk maken.

Vitamine B12 is daar een belangrijke van. Ik zeg er altijd bij: dit is geen kortdurende oppepper zoals cafeïne, maar een voedingsstof die meedraait in je energie op de langere termijn. Vitamine B12 draagt bij aan een normaal energieniveau en helpt vermoeidheid te verminderen.¹ En omdat B12 van nature alleen in dierlijke voeding zit, is dit precies de stof die bij plantaardig eten om bewuste aandacht vraagt. Ook de andere B-vitaminen doen volop mee: vitamine B2, B3, B5 en B6 dragen allemaal bij aan een normale energiestofwisseling en helpen vermoeidheid te verminderen.²

De verbinding met je bloed en je zuurstof

Je energie hangt ook samen met hoe goed je zuurstof door je lichaam vervoert. Daar komt bloed bij kijken, en daar spelen weer andere stoffen een rol. Vitamine B12 draagt bij aan een normale bloedaanmaak, en foliumzuur doet dat ook.³ Foliumzuur zit gelukkig ruim in plantaardige voeding, denk aan donkergroene bladgroenten, en die naam verraadt het al: folium betekent blad. Hier zie je meteen hoe mooi planten en aanvulling elkaar aanvullen.

En weet je nog die ijzertip uit het vorige artikel? Die hoort hier ook thuis. IJzer speelt een rol bij het zuurstoftransport in je bloed, en omdat ijzer uit planten wat lastiger wordt opgenomen, is de combinatie met vitamine C zo waardevol. Vitamine C bevordert de opname van ijzer in het bloed.⁴

Je afweer draait mee

Je afweersysteem is niet alleen actief als je ziek wordt. Het is de hele dag door bezig met opruimen, herstellen en beoordelen wat er langskomt. En dat systeem heeft ook bouwstoffen nodig. Een aantal daarvan zijn stoffen die bij plantaardig eten aandacht verdienen. Zink ondersteunt het immuunsysteem en zorgt mede voor een goede weerstand.⁵ Vitamine C draagt bij aan het normale functioneren van het immuunsysteem en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.⁴ En vitamine D helpt bij de normale werking van het immuunsysteem.⁶ Deze drie werken elk op hun eigen manier mee aan je afweer.

Hormonen en het ritme van je lichaam

Dan je hormonen. Die worden aangestuurd door allerlei systemen, en een belangrijke daarin is je schildklier. Je schildklier bepaalt mede het tempo van je stofwisseling, en daarmee een groot deel van je energie. Voor de aansturing daarvan is jodium nodig. Jodium levert een bijdrage aan een normale werking van de schildklier.⁷ En omdat we jodium vooral uit zeevis en zuivel halen, valt die bron bij plantaardig eten weg. Dat maakt het een stille, maar belangrijke schakel in het geheel.

Ook zink speelt mee in de hormonale hoek, want zink draagt bij aan een normale hormoonhuishouding.⁵ Je ziet: veel van deze stoffen doen niet één ding, maar draaien op meerdere plekken tegelijk mee. Dat is precies waarom ik binnen de kPNI zo graag naar het geheel kijk in plaats van naar losse stukjes.

Je spijsvertering als grensgebied

En dan je spijsvertering, want ook die hangt met dit alles samen. Je spijsvertering is de plek waar je lichaam contact maakt met wat van buiten komt, en waar de bouwstoffen uit je voeding worden opgenomen. Het mooie van plantaardig eten is dat het van nature rijk is aan vezels, en vezels zijn belangrijk voor een goede spijsvertering. Vezels zitten in groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten, en veel mensen eten er eigenlijk minder van dan ze denken.

Tegelijk is een goede opname juist bij een paar van deze stoffen belangrijk. Vitamine B12 bijvoorbeeld heeft een gezonde vertering nodig om goed opgenomen te worden. Dus een soepel lopende spijsvertering en een bewuste inname van deze stoffen werken samen. Het een versterkt het ander.

En dan speelt stress ook nog mee

Er is nog een draad die ik hier wil noemen, want die verbindt eigenlijk alles: stress. Als je langere tijd in de hoogste versnelling staat, vraagt dat veel van je lichaam, en dat merk je op meerdere systemen tegelijk. Je energie, je afweer en je hormonen reageren er allemaal op. Een aantal van de B-vitaminen speelt juist in die hoek een rol. Vitamine B5 draagt bij aan de normale weerstand tegen stress, en vitamine B6 en B12 dragen bij aan geestelijke veerkracht en aan normale mentale prestaties.⁸

Ik noem dit bewust, omdat mensen die overstappen op plantaardig eten soms tegelijk een drukke periode doormaken. Dan is het extra fijn om te weten dat voeding en rust samen het verschil maken, en dat je aan beide knoppen tegelijk kunt draaien.

Waarom je dit samen moet bekijken

Als je alleen naar je energie kijkt, mis je de helft. Als je alleen naar je afweer kijkt, ook. De kracht zit in het geheel: energie, bloed, afweer, hormonen en spijsvertering hangen aan elkaar, en dezelfde handjevol stoffen duiken telkens weer op. Dat is geen toeval. Je lichaam werkt niet met losse onderdelen, maar met processen waarin veel stoffen tegelijk meedoen. Ontbreekt er ergens een schakel, dan stokt het proces, hoeveel je van dat ene ding ook binnenkrijgt.

Precies daarom werkt een brede basis vaak prettiger dan heel gericht één stof nemen. In het laatste artikel van deze reeks laat ik je zien hoe je die brede basis praktisch legt bij een plantaardige leefstijl, en welke stoffen daarbij een erkende rol spelen.

¹ Vitamine B12 draagt bij aan een normaal energieniveau en helpt vermoeidheid te verminderen.
² Vitamine B2, B3, B5 en B6 dragen bij aan een normale energiestofwisseling en helpen moeheid en vermoeidheid te verminderen.
³ Vitamine B12 en foliumzuur dragen bij aan een normale bloedaanmaak.
⁴ Vitamine C bevordert de opname van ijzer in het bloed, draagt bij aan het normale functioneren van het immuunsysteem en helpt de cellen beschermen tegen oxidatieve schade.
⁵ Zink ondersteunt het immuunsysteem, zorgt mede voor een goede weerstand en draagt bij aan een normale hormoonhuishouding.
⁶ Vitamine D helpt bij de normale werking van het immuunsysteem.
⁷ Jodium levert een bijdrage aan een normale werking van de schildklier.
⁸ Vitamine B5 draagt bij aan de normale weerstand tegen stress; vitamine B6 en B12 dragen bij aan geestelijke veerkracht en aan normale mentale prestaties.

Lees ook

• Waarom een vegan leefstijl meer van je lichaam vraagt dan alleen dierlijke producten weglaten
• Waarom rust, ritme en voeding een sleutelrol spelen bij een vegan leefstijl
• Hoe je je lichaam van binnenuit ondersteunt bij een vegan leefstijl