ScKIN Journal
Wat je van binnenuit kunt doen voor meer energie
◷ 6 min leestijd In deze reeks keken we naar wat energiegebrek eigenlijk is, wat je er zelf aan kunt doen, en wat er diep in je cellen gebeurt als je energie maakt. In dit laatste artikel breng ik het samen, en gaat het over het stuk van binnenuit: welke voedingsstoffen een erkende rol spelen bij je energie, en hoe je daar praktisch voor zorgt. Even samenvatten: magnesium en B6 Als je de vorige artikelen hebt gelezen, ken je de twee namen die steeds terugkwamen. Magnesium is de sleutel die de energie uit je accu vrijmaakt, en tegelijk de poortwachter die je zenuwstelsel rustig houdt. En vitamine B6 is de stille kompaan die meedraait in de omzetting van je voeding naar bruikbare energie. Twee meewerkers, elk op hun eigen plek in het proces. Dit zijn de twee waar ik het in dit laatste deel over wil hebben, want ze horen bij dit onderwerp thuis. Wat er over deze stoffen bekend is, is netjes vastgesteld, en ik zet het voor je op een rij in gewone taal. Magnesium draagt bij aan een normale energiestofwisseling en helpt energie vrij te maken uit de voeding.1 Magnesium helpt om vermoeidheid en moeheid te verminderen.1 Magnesium ondersteunt de normale werking van het zenuwstelsel en draagt bij aan de geestelijke veerkracht.2 Vitamine B6 draagt bij aan een normale energiestofwisseling en helpt vermoeidheid te verminderen.3 Vitamine B6 draagt bij aan een normale psychologische functie.3 Wat opvalt: het gaat hier niet om wondermiddelen, maar om stoffen die gewoon meedraaien in het dagelijkse werk van je lichaam. En allebei haal je ze in de eerste plaats uit je voeding. Magnesium zit in groene bladgroente, noten, zaden, peulvruchten en pure chocolade. B6 vind je in volkoren producten, ei, vis en groente. Voor wie dit extra kan spelen In mijn werk zie ik dat er periodes en situaties zijn waarin je lichaam gewoon meer van deze meewerkers vraagt. Denk aan drukke tijden waarin je lang op je tenen loopt, aan intensief sporten waarbij je flink zweet, aan veel koffie of suiker, en aan de fase in de maand waarin veel vrouwen merken dat ze sneller opgejaagd of moe zijn. In al die situaties gaat je lichaam sneller door zijn magnesium heen dan normaal. Dat is geen ramp, het is gewoon hoe het werkt, maar het maakt wel dat je in zulke periodes extra baat hebt bij een gevarieerd bord en een brede basis. Herken je jezelf hierin, dan is het slim om er wat bewuster mee bezig te zijn, juist dan. Waarom een brede, goed opneembare basis prettig werkt In de praktijk zie ik dat mensen soms heel gericht op één ding gaan zitten omdat ze daarover iets gelezen hebben. Dat kan zinvol zijn, maar vaker is het handiger om te zorgen voor een brede en goed opneembare basis. Je lichaam werkt namelijk niet met losse stoffen, maar met processen waarin veel meewerkers tegelijk meedraaien. En bij magnesium speelt nog iets extra's: de vorm waarin het aangeboden wordt, bepaalt hoe goed je lichaam het herkent en opneemt. Niet elke vorm is gelijk. Die brede basis leg je in de eerste plaats met je voeding: gevarieerd, kleurrijk, met genoeg groene groente en volkoren producten. Merk je dat dat er in drukke periodes bij inschiet, juist als je meer verbruikt, dan kan een aanvulling praktisch zijn. Triple Magnesium+ van ScKIN Daarvoor hebben we bij ScKIN Triple Magnesium+. Het levert 240 mg magnesium per dagelijkse portie, en wel in drie vormen tegelijk: tauraat, malaat en bisglycinaat. Die drie vormen zorgen samen voor een brede en goed opneembare basis, in plaats van de goedkopere varianten die je lichaam maar moeizaam herkent. Weet je nog dat malaat gebonden is aan appelzuur, de stof die zelf meedraait in de energieproductie in de cel? Zo zit het verhaal uit het vorige artikel er letterlijk in verwerkt. Aangevuld met vitamine B6 in de actieve vorm, precies de tweede meewerker uit dit stuk, in een hoeveelheid die je dagbehoefte dekt. De erkende bijdragen komen van de magnesium en de B6. Zo draagt magnesium bij aan een normale energiestofwisseling en helpt het energie vrij te maken uit de voeding, helpt het om vermoeidheid en moeheid te verminderen, en ondersteunt het de normale werking van je zenuwstelsel.1,2 Vitamine B6 draagt bij aan een normale energiestofwisseling en aan een normale psychologische functie.3 Zie het als een brede basis onder je dag, naast alles wat je met je voeding, je beweging en je rust doet. Geen vervanging van goed eten, wel een manier om je basis breed en goed opneembaar te houden in de periodes waarin dat lastiger lukt. Eén portie per dag, opgelost in water of zo door een smoothie. Wat ik mensen vaak meegeef: bouw het in op een vast moment, dan vergeet je het niet. Sommigen nemen het graag aan het begin van de dag, anderen juist in de namiddag als natuurlijk rustpunt op het moment dat de drukte afneemt. Omdat het een poeder is, kun je makkelijk kiezen wat bij jou past, en het mengt zo door een glas water of een smoothie. Combineer het met de dingen uit de vorige artikelen, dus een ontbijt met eiwit, wat daglicht in de ochtend en een paar echte rustmomenten, en je ondersteunt je energie van meerdere kanten tegelijk. Dat samenspel is precies waar het om draait. Bekijk Triple Magnesium+ Tot slot Als je één ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: energie is een proces, geen knop. Je maakt het van binnenuit, met brandstof uit je voeding en met de meewerkers die daar hun werk in doen. Geef het tijd, kies een paar dingen uit deze artikelen, houd ze een aantal weken vol, en kijk dan pas terug. Dat is minder spannend dan een snelle oplossing, maar het is wel hoe het echt werkt. 1 Magnesium draagt bij aan een normale energiestofwisseling, helpt energie vrij te maken uit de voeding en helpt om vermoeidheid en moeheid te verminderen. 2 Magnesium ondersteunt de normale werking van het zenuwstelsel en draagt bij aan de geestelijke veerkracht. 3 Vitamine B6 draagt bij aan een normale energiestofwisseling, helpt vermoeidheid te verminderen en draagt bij aan een normale psychologische functie. Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Raadpleeg bij ziekte of medicijngebruik altijd een deskundige. Lees ook Wat je lichaam je probeert te vertellen bij energiegebrek Wat kun je zélf doen bij energiegebrek? Praktische tips vanuit kPNI De diepere laag achter energiegebrek volgens kPNI
Erfahren Sie mehr
Wat er van binnenuit meespeelt bij langdurige vermoeidheid
◷ 6 min leestijd In de eerste twee artikelen keken we naar wat energie is en wat je er praktisch aan kunt doen. Nu gaan we een laag dieper, de biologie in. Want dit is waar mijn vak eigenlijk over gaat: niet naar losse dingen kijken, maar begrijpen hoe de systemen in je lichaam met elkaar samenwerken. En als het over energie en vermoeidheid gaat, komen er een paar stoffen steeds weer terug. Ik loop ze met je langs, in gewone taal. Terug naar de energiefabriekjes Weet je nog, die energiefabriekjes in je cellen, de mitochondriën? Daar wordt je voeding omgezet in bruikbare energie. Dat gebeurt via een soort rondje dat steeds opnieuw draait, waarin brandstof stap voor stap wordt afgebroken en er energie vrijkomt. Bij elke stap in dat rondje zijn hulpstoffen betrokken, de cofactoren die ik eerder noemde. Een van de stoffen die daarbij een rol speelt is vitamine B12. B12 komt in twee actieve vormen voor, en die doen ieder iets anders. De ene vorm, adenosylcobalamine, is juist actief in de mitochondriën en doet mee in dat energierondje. Je zou kunnen zeggen dat het meewerkt op de werkvloer waar je energie gemaakt wordt. Vandaar dat B12 zo vaak in één adem met energie en moeheid genoemd wordt: het is een van de meewerkers in de energiestofwisseling. De stroomdraad en zijn omhulsel De tweede vorm van B12, methylcobalamine, is vooral belangrijk voor je zenuwstelsel en je hersenen. En daar hoort een mooi beeld bij. Je zenuwen werken als stroomdraden die signalen door je lichaam sturen. Om zo'n draad heen zit een soort rubberen omhulsel, een isolatielaag die ervoor zorgt dat het signaal netjes en snel doorkomt. Dat omhulsel noemen we myeline. Als dat omhulsel goed onderhouden is, lopen de seintjes soepel. B12 speelt een rol in het onderhoud van dat systeem. Dat verklaart waarom moe-zijn zo vaak samengaat met een wattig gevoel in je hoofd, moeite met concentreren of het gevoel dat je minder scherp bent. Je zenuwstelsel en je energie hangen samen. Vitamine B12 draagt bij aan de normale werking van het zenuwstelsel en aan een normale psychologische functie, en dat merk je juist in die dingen: helderheid, concentratie, en de rust om prikkels te verwerken. Zuurstof in je bloed Er is nog een reden waarom B12 met energie te maken heeft, en die loopt via je bloed. Je rode bloedcellen vervoeren zuurstof naar al je weefsels, en zuurstof heb je nodig om in die energiefabriekjes energie te kunnen maken. Voor de normale aanmaak van rode bloedcellen doen vitamine B12 en folaat samen mee. Loopt die aanmaak minder soepel, dan komt er minder zuurstof op de plek waar het nodig is, en dat voel je als moeheid. Zo zie je maar weer hoe die systemen in elkaar grijpen: bloed, zuurstof en energie zijn niet los van elkaar te zien. Waarom deze stoffen samenwerken Wat ik belangrijk vind om mee te geven: je lichaam werkt niet met losse stoffen, maar met processen waarin meerdere stoffen tegelijk meedoen. Vitamine B12, folaat en vitamine B6 zijn daar een mooi voorbeeld van. Ze werken samen in wat we de methylering noemen, een reeks omzettingen die in je hele lichaam de hele dag doorgaat en die onder andere betrokken is bij je energiestofwisseling en je zenuwstelsel. Ze doen ook samen mee in het homocysteïnemetabolisme. Je hoeft die termen niet te onthouden. Het punt is dit: deze drie vormen samen een soort team, en ze functioneren het best als ze er alle drie zijn. Ontbreekt er ergens een schakel, dan hapert het proces, hoeveel je van dat ene ook binnenkrijgt. Folaat doet mee in de bloedaanmaak en helpt vermoeidheid en moeheid verminderen. Vitamine B6 draagt bij aan een normale energiestofwisseling en ondersteunt de normale werking van het zenuwstelsel. Je ziet: het zijn steeds dezelfde thema's, energie en zenuwstelsel, waar deze stoffen omheen draaien. Ze versterken elkaar. Waarom het niet altijd zomaar zichtbaar is Iets wat me in mijn werk steeds weer opvalt: hoe je je op celniveau voelt, laat zich niet altijd van een simpele meting aflezen. Het meeste van wat er in je bloed rondzweeft, is nog niet hetzelfde als wat er daadwerkelijk in je cellen aankomt en daar zijn werk doet. Je kunt je dus best moe en wattig voelen terwijl een eerste blik van buiten geen duidelijk verhaal geeft. Dat maakt het voor veel vrouwen zo verwarrend: alles lijkt in orde, en toch voelen ze zich niet fit. Juist daarom kijk ik liever naar het hele plaatje, naar hoe je je voelt en naar hoe je leeft en eet, dan naar één los getal. En dan de opname, want dat is nog een verhaal apart Nu wordt het echt interessant, want een stof binnenkrijgen is nog iets anders dan hem ook echt gebruiken. De opname van B12 is namelijk best ingewikkeld. Het vraagt een goed werkende maag, die een speciaal eiwit aanmaakt dat B12 als het ware aan de hand meeneemt door de darm. En het vraagt een gezonde darm. Er zijn dus meerdere stapjes waar het wat stroever kan lopen, bijvoorbeeld bij het ouder worden, bij bepaalde medicatie, of als je maag en darm het even lastig hebben. Daarom is de vorm waarin je B12 aanbiedt zo bepalend. Er bestaan zuigtabletten die je onder de tong laat smelten, waarbij de stof via je mondslijmvlies wordt opgenomen. Op die manier omzeil je een groot deel van dat ingewikkelde opnametraject in de maag en darm. Dat is een van de redenen dat wij binnen ScKIN voor die vorm gekozen hebben, maar daarover in het laatste artikel meer. Wat je hieruit meeneemt Als je één ding onthoudt van dit artikel, laat het dan dit zijn: vermoeidheid die langer aanhoudt hangt vaak samen met hoe soepel je energiestofwisseling en je zenuwstelsel hun werk kunnen doen. En een paar voedingsstoffen doen daarin structureel mee, met vitamine B12, folaat en vitamine B6 voorop. Ze werken als een team, ze halen hun grondstof uit je voeding, en de manier waarop je lichaam ze opneemt bepaalt of ze ook echt op hun plek komen. In het laatste artikel van deze reeks maak ik het praktisch: hoe je gericht voor deze stoffen zorgt, en welke vorm daarbij in mijn ervaring het prettigst werkt. Lees ook Waarom vermoeidheid niet zomaar een oppervlakkig probleem is Hoe voeding, slaap en prikkelverwerking invloed hebben op vermoeidheid Hoe je je lichaam gericht ondersteunt bij vermoeidheid
Erfahren Sie mehr
Hoe je je lichaam gericht ondersteunt bij vermoeidheid
◷ 6 min leestijd In deze reeks bouwden we het stap voor stap op. We keken naar wat energie eigenlijk is en waarom moe-zijn dieper zit dan alleen je nachtrust. We liepen langs de praktische dingen in voeding, slaap en prikkels. En in het vorige artikel doken we de biologie in, waar een paar stoffen steeds terugkwamen: vitamine B12, folaat en vitamine B6. In dit laatste artikel maak ik het concreet: hoe je gericht voor die stoffen zorgt. Even samenvatten welke stoffen meespeelden Laat ik het nog even kort op een rij zetten, want dat maakt de rest logisch. Vitamine B12 doet in twee actieve vormen mee: de ene werkt in je energiefabriekjes, de andere in je zenuwstelsel en hersenen. Folaat werkt daar nauw mee samen en doet mee in de bloedaanmaak. En vitamine B6 sluit het rijtje, betrokken bij je energiestofwisseling en je zenuwstelsel. Drie stoffen die als een team functioneren, steeds rond diezelfde twee thema's: energie en je zenuwstelsel. Wat die stoffen concreet doen, mag ik je op basis van de wetenschap zo vertellen: Vitamine B12 draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid.1 Vitamine B12 draagt bij tot de normale werking van het zenuwstelsel en tot een normale psychologische functie.1 Vitamine B12 is goed voor het concentratievermogen en draagt bij aan een heldere geest.1 Vitamine B12 draagt bij tot een normale vorming van rode bloedcellen.1 Folaat helpt vermoeidheid en moeheid te verminderen en draagt bij aan een normale bloedaanmaak.2 Vitamine B6 draagt bij aan een normale energiestofwisseling en ondersteunt de normale werking van het zenuwstelsel.3 Eerst je voeding, daarna een aanvulling Het begint altijd bij je bord. B12 haal je uit dierlijke producten zoals vlees, vis, ei en zuivel. Folaat zit in groene bladgroenten en peulvruchten, en B6 in onder andere volkoren producten, vis en groente. Gevarieerd en kleurrijk eten is en blijft je basis, daar is geen supplement een vervanging van. Tegelijk zie ik in de praktijk dat het niet voor iedereen vanzelfsprekend is om genoeg van deze stoffen binnen te krijgen en ook goed op te nemen. Wie grotendeels plantaardig eet, krijgt B12 uit voeding nauwelijks binnen. En bij het ouder worden, of als je maag en darm het lastig hebben, loopt de opname minder soepel. In die gevallen kan een gerichte aanvulling praktisch zijn. Die combinatie, dat is ScKIN Vitamin B12+ Daarvoor hebben we bij ScKIN de Vitamin B12+. Precies die drie stoffen die in deze reeks steeds terugkwamen, zitten er samen in: vitamine B12 in twee actieve vormen (methylcobalamine en adenosylcobalamine), aangevuld met folaat in de direct opneembare 5-MTHF vorm en vitamine B6 als pyridoxaal-5-fosfaat. Het team compleet, in één zuigtablet. En weet je nog dat ik in het vorige artikel vertelde dat de opname van B12 zo'n ingewikkeld traject is? Daar hebben we bij het maken rekening mee gehouden. Het is een zuigtablet die je onder de tong laat smelten, zodat de stof via je mondslijmvlies wordt opgenomen en je een groot deel van dat opnametraject in de maag omzeilt. Mijn tip daarbij: niet doorslikken, maar rustig laten smelten onder je tong, sabbelen tot er niks meer van over is. En omdat je lichaam in de eerste weken flink aan de slag gaat, is het fijn om die periode wat extra water te drinken. Wat de stoffen bijdragen, zetten we niet groter neer dan het is. Vitamine B12 draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid en tot de normale werking van het zenuwstelsel.1 Folaat helpt vermoeidheid en moeheid te verminderen.2 En vitamine B6 draagt bij aan een normale energiestofwisseling.3 Geen snelle oplossing, maar een brede basis onder je dag, naast alles wat je met je voeding, je rust en je ritme doet. Voor wie een aanvulling prettig kan zijn Ik ben er niet van om iedereen zomaar van alles te laten nemen, dat wil ik voorop stellen. Maar er zijn situaties waarin ik het in de praktijk vaak zinvol zie zijn om B12, folaat en B6 er gericht bij te nemen. Wie grotendeels of helemaal plantaardig eet, krijgt B12 uit voeding nauwelijks binnen, want die stof zit vrijwel alleen in dierlijke producten. Bij het ouder worden verloopt de opname in de maag doorgaans wat minder soepel. En ook in drukke periodes, of als je maag en darm het lastig hebben, kan het fijn zijn om die brede basis wat steviger neer te zetten. Het mooie van deze combinatie is dat de drie stoffen elkaar aanvullen, precies zoals ze dat in je lichaam ook doen. Je geeft je energiestofwisseling en je zenuwstelsel dan in één keer het hele team mee, in plaats van één losse stof. En zoals ik in deze reeks steeds heb gezegd: het is een aanvulling op je voeding, geen vervanging ervan. Bekijk Vitamin B12+ Tot slot Als je één ding uit deze reeks meeneemt, laat het dan dit zijn: geef het tijd, en kijk verder dan alleen je nachtrust. Zorg voor een rustige bloedsuiker, gevarieerde voeding, genoeg rust en beweging, en zorg dat je lichaam de meewerkers heeft die het nodig heeft om energie te maken. Kies een paar dingen uit deze artikelen, houd ze een aantal weken vast, en kijk dan pas terug. Dat is minder spannend dan een snelle oplossing, maar het is wel hoe je lichaam echt werkt. En mocht je er tussendoor even niet uitkomen of twijfelen wat bij jou past, vraag dan gerust advies. We helpen je heel graag verder. 1 Vitamine B12 draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid, tot de normale werking van het zenuwstelsel, tot een normale psychologische functie, is goed voor het concentratievermogen en draagt bij aan een heldere geest, en draagt bij tot een normale vorming van rode bloedcellen. Goedgekeurde gezondheidsclaims voor vitamine B12. 2 Folaat helpt vermoeidheid en moeheid te verminderen en draagt bij aan een normale bloedaanmaak. Goedgekeurde gezondheidsclaims voor folaat (5-MTHF, 400 mcg, 200% RI). 3 Vitamine B6 draagt bij aan een normale energiestofwisseling en ondersteunt de normale werking van het zenuwstelsel. Goedgekeurde gezondheidsclaims voor vitamine B6 (pyridoxaal-5-fosfaat, 2,8 mg, 200% RI). Voedingssupplementen zijn geen vervanging van een gevarieerde voeding. Raadpleeg bij ziekte of medicijngebruik altijd een deskundige. Lees ook Waarom vermoeidheid niet zomaar een oppervlakkig probleem is Hoe voeding, slaap en prikkelverwerking invloed hebben op vermoeidheid Wat er van binnenuit meespeelt bij langdurige vermoeidheid
Erfahren Sie mehr
Waarom vermoeidheid niet zomaar een oppervlakkig probleem is
◷ 6 min leestijd Je kent dat gevoel vast wel. Je bent eigenlijk best wel op tijd naar bed gegaan, je hebt geslapen, en toch sta je op alsof er nog een nacht ontbreekt. Rond een uur of drie 's middags zak je weg, je hoofd voelt wat wattig, en je grijpt naar koffie om de dag door te komen. En het gekke is: het ligt niet per se aan die ene drukke week. Bij veel vrouwen sleept dat moe-zijn gewoon mee, week in week uit, terwijl er van buiten niks bijzonders aan de hand lijkt. Wat ik vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde zo interessant vind aan vermoeidheid, is dat het bijna nooit een oppervlakkig verhaal is. We denken al snel: ik heb slecht geslapen, of ik heb te veel gedaan. En soms is dat ook precies wat er speelt. Maar als het langer aanhoudt, dan is moe-zijn eigenlijk een signaal van je lichaam dat er iets in de energiehuishouding niet lekker loopt. In dit artikel neem ik je mee in wat er onder dat moe-zijn kan zitten, zodat je er straks anders naar kijkt. Energie is niet één ding Laten we beginnen bij wat energie eigenlijk is, want daar gaat vaak al iets mis in hoe we erover denken. We praten over energie alsof het een soort voorraad in een tank is die je 's nachts weer bijvult. Maar zo simpel is het niet. Je lichaam maakt energie de hele dag door opnieuw aan, in elke cel apart, en het verdeelt die energie voortdurend over alles wat er moet gebeuren. En er moet nogal wat gebeuren. Je hersenen vragen veel, je hart klopt onafgebroken, je spijsvertering draait, je afweer is bezig, je spieren doen hun werk. Al die systemen trekken aan diezelfde energie. Je moet het je voorstellen als een huishouden met een beperkt budget: als er ergens veel naartoe gaat, blijft er elders minder over. In een drukke periode, of als je lichaam ergens hard aan werkt, merk je dat dus als eerste aan de dingen die niet strikt noodzakelijk zijn. Je concentratie, je zin om iets te ondernemen, je veerkracht. Je energiefabriekjes Om te snappen waar die energie vandaan komt, moeten we heel even de cel in. In vrijwel al je cellen zitten kleine onderdelen die we de energiefabriekjes noemen, de mitochondriën. Dat zijn de plekken waar je lichaam de brandstof uit je voeding omzet in bruikbare energie. Wat je eet aan koolhydraten, vetten en eiwitten wordt daar als het ware verbrand, en de energie die daarbij vrijkomt wordt opgeslagen in een soort oplaadbare accu die je lichaam de hele dag aanspreekt. Dat vind ik zo'n mooi beeld om vast te houden: het is niet zo dat de energie kant-en-klaar in je eten zit en er zomaar uit rolt. Er zit een heel productieproces tussen. Je voeding is de grondstof, je energiefabriekjes zijn de werkvloer, en pas aan het einde van die lopende band heb je bruikbare energie. Loopt er ergens op die band iets stroef, dan kun je genoeg eten en toch het gevoel houden dat je motor niet echt aanslaat. Waarom slaap alleen niet het hele verhaal is Slaap is belangrijk, laat daar geen misverstand over bestaan. In de nacht ruimt je lichaam op en herstelt het. Maar slaap is de rust-kant van het verhaal, en energie maken is de werk-kant. Je kunt prima uitgerust zijn en toch merken dat je lichaam de energie overdag niet goed vrijmaakt. Dan slaap je acht uur en voel je je nog steeds niet fit. Dat is precies het punt waarop veel vrouwen denken dat het aan henzelf ligt, aan discipline of aan doorzetten. Terwijl het vaak een kwestie is van hoe soepel die energieproductie in de cel verloopt. Herken je dat je in een rustige vakantieweek eigenlijk net zo moe kunt zijn als in een drukke werkweek? Dat zegt iets. Als het puur aan drukte of slaap lag, zou dat verschil groter moeten zijn. Dat het ook in rustige periodes speelt, wijst erop dat er iets in de motor zelf meedoet. En ik wil hier ook even iets rechtzetten, want ik hoor het vrouwen zo vaak tegen zichzelf zeggen. Dat aanhoudende moe-zijn is geen kwestie van niet genoeg wilskracht, of van je er maar overheen moeten zetten. Je lichaam geeft gewoon een seintje dat de energieproductie ergens stroever loopt dan zou moeten. Dat is informatie, geen falen. En het fijne aan informatie is dat je er iets mee kunt. De meewerkers die je vaak vergeet En dan komen we bij het deel waar het in mijn vak vaak over gaat. Die energiefabriekjes doen hun werk namelijk niet in hun eentje. Om brandstof om te zetten in energie heeft je lichaam een hele set hulpstoffen nodig die meewerken in het proces. We noemen die cofactoren, en dat zijn voor een groot deel vitamines en mineralen. Ze zijn zelf geen brandstof, maar zonder hen komt de brandstof niet vrij. Zie ze als de mannetjes langs de lopende band: als er eentje ontbreekt, hapert de hele band. Een aantal B-vitamines speelt hierin een rol, net als mineralen zoals magnesium. Ze doen mee in de stapjes waarin je voeding wordt omgezet in energie. Dat is geen wondermiddel-verhaal, het is gewoon hoe je lichaam werkt: het heeft materiaal nodig om zijn werk te doen, en dat materiaal haal je in de eerste plaats uit gevarieerde voeding. In de volgende artikelen ga ik daar veel praktischer op in, en laat ik zien welke stoffen precies meedoen en waar je ze uit haalt. Wat dit betekent voor jou De belangrijkste boodschap van dit eerste artikel: als je langere tijd moe bent, kijk dan verder dan alleen je nachtrust. Slaap is een deel van het verhaal, en een belangrijk deel. Maar de andere helft zit in hoe goed je lichaam energie uit je voeding vrijmaakt, en of het daarvoor genoeg meewerkers tot zijn beschikking heeft. Juist die combinatie bepaalt hoe fit je je door de dag heen voelt. Het fijne is dat je aan veel van die dingen zelf iets kunt doen, vaak met kleinere stappen dan je denkt. In het volgende artikel loop ik met je langs de praktische kant: hoe voeding, slaap en de hoeveelheid prikkels op een dag samen bepalen hoeveel energie je overhoudt. Lees ook Hoe voeding, slaap en prikkelverwerking invloed hebben op vermoeidheid Wat er van binnenuit meespeelt bij langdurige vermoeidheid Hoe je je lichaam gericht ondersteunt bij vermoeidheid
Erfahren Sie mehr
Welke gezichtsolie past bij jouw huid?
Argan, avocado, jojoba of castor: welke gezichtsolie past bij jouw huidtype? Een compacte gids per olie, plus hoe je ze gebruikt.
Erfahren Sie mehr
Castorolie voor je wimpers en wenkbrauwen
Castorolie is een geliefd verzorgingsritueel voor wimpers en wenkbrauwen. Zo breng je het veilig aan, stap voor stap, en waar je op moet letten.
Erfahren Sie mehr
Wat doet een gua sha voor je huid? De voordelen van het ritueel
Wat doet een gua sha nou eigenlijk voor je huid? Van spanning loslaten tot een frissere oogopslag: de voordelen van het ritueel, en hoe je begint.
Erfahren Sie mehr
Wallen onder je ogen? Zo help je ze met een koude gua sha
Wakker worden met opgezette ogen? Met een koude gua sha uit de koelkast masseer je 's ochtends het opgezette gevoel onder je ogen zichtbaar minder. Zo doe je het.
Erfahren Sie mehr
