Zum Inhalt springen

Mit „Ausgezeichnet“ bewertet | Rezensionen lesen

Als 'Uitstekend' beoordeeld  ⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Black Friday 20% OFF 

Der ScKIN Club: Jetzt beitreten + 25 Punkte

Bestellung vor 12:00 Uhr, Lieferung am nächsten Werktag*

Kostenloser Versand ab 50 EUR (NL)

Laag winterlicht dat schuin over een lichte muur en houten vloer valt

Vitamine D en calcium: hoe die twee in je lichaam samenwerken

◷ 7 min leestijd

Er is een vraag die ik vaker krijg dan welke andere ook als het over botten gaat: moet ik nu calcium nemen, of vitamine D? En het eerlijke antwoord is dat die vraag eigenlijk niet te splitsen valt. Deze twee werken in je lichaam namelijk als een duo. Calcium is de bouwsteen, en vitamine D is degene die bepaalt of die bouwsteen binnenkomt en waar hij vervolgens terechtkomt.

Vanuit mijn achtergrond in de orthomoleculaire geneeskunde en de kPNI leg ik dat het liefst uit vanaf het mechanisme. Want als je één keer goed voor je ziet wat hier gebeurt, hoef je nooit meer een lijstje te onthouden. Dan snap je vanzelf waarom de ene periode van het jaar anders is dan de andere, en waarom calcium alleen niet zo veel oplevert.

Vitamine D gedraagt zich meer als een hormoon

Laten we beginnen met iets wat veel mensen verrast. Vitamine D is strikt genomen geen gewone vitamine. Een vitamine is per definitie iets wat je uit je voeding moet halen omdat je het zelf niet maakt. Vitamine D maakt je lichaam wel degelijk zelf aan, in je huid, en zodra hij actief is gedraagt hij zich in je lichaam als een hormoon: hij geeft instructies aan cellen.

Dat is geen woordspelletje, dat heeft gevolgen. Er zijn inmiddels receptoren voor vitamine D gevonden in meer dan dertig verschillende soorten cellen en weefsels. Een receptor kun je zien als een slot, en vitamine D is de sleutel die daarin past. Overal waar zo'n slot zit, heeft deze stof dus iets te zeggen. Daarom kom je vitamine D in zoveel verschillende verhalen tegen, van botten tot spieren tot afweer.

De hoofdtaak: de calcium- en fosforhuishouding regelen

Van al die taken is er één die je de hoofdtaak mag noemen, en dat is het regelen van calcium en fosfor. Deze twee mineralen zijn namelijk niet alleen bouwmateriaal voor je skelet. Ze doen ook mee bij het samentrekken van je spieren, bij het doorgeven van prikkels in je zenuwen en bij het functioneren van zo ongeveer elke cel die je hebt. Je lichaam vindt het gehalte calcium in je bloed daarom zó belangrijk dat het daar nauwelijks van wil afwijken.

En hier komt het getal dat ik altijd deel, want het maakt het verhaal in één klap concreet. Is er voldoende vitamine D aanwezig, dan neemt je darm ongeveer dertig tot veertig procent op van het calcium dat je eet. Is er weinig vitamine D, dan zakt dat naar ongeveer tien tot vijftien procent. Voor fosfor is het verschil net zo groot: van rond de tachtig procent naar rond de zestig procent.

Lees dat nog eens rustig over, want dit is de kern van dit hele artikel. Dezelfde yoghurt, dezelfde sardines, dezelfde amandelen. Alleen komt er in de ene situatie ruim twee keer zoveel calcium door de darmwand als in de andere. Je kunt calcium dus wel netjes eten, maar als de sleutel niet in het slot zit, blijft het grootste deel ervan gewoon weer je lichaam verlaten.

Je bot is ook een voorraadkast

Dan de tweede helft van het verhaal, en die vind ik minstens zo mooi. Je lichaam wil dat calciumgehalte in je bloed binnen een smalle marge houden, want daar hangt te veel vanaf. Komt er via de darm te weinig binnen, dan heeft je lichaam nog een achterdeur: het haalt calcium uit je eigen bot.

Dat gaat via een samenspel tussen de actieve vorm van vitamine D en een hormoon uit je bijschildklier. Samen geven ze het sein dat er calcium vrijgemaakt moet worden uit de voorraad. Je bot is namelijk geen dode steen. Het is levend weefsel dat de hele dag door wordt afgebroken en weer opgebouwd, en het fungeert tegelijk als de grootste calciumvoorraad die je hebt.

Zolang dat af en toe gebeurt, is er niets aan de hand, want dat is precies waar die voorraad voor is. Gebeurt het jarenlang en wordt er aan de andere kant weinig aangevuld, dan loopt de voorraadkast langzaam leeg. En dat is dus geen probleem van je botten op zich. Dat begint bij de deur waar het calcium naar binnen had moeten komen.

De route van zonlicht naar werkzame stof

Om te snappen waarom die deur soms maar half opengaat, moet je weten welke weg vitamine D in je lichaam aflegt. Ik vergelijk het graag met een lopende band met een paar bewerkingsstations.

Het begint in je huid. Daar zit een stof die afstamt van cholesterol, 7-dehydrocholesterol genoemd. Valt er UV-B-licht op je huid, dan wordt die stof omgebouwd naar provitamine D, en daaruit ontstaat cholecalciferol, wat we vitamine D3 noemen. Dit is een reactie die licht nodig heeft. Geen UV-B, geen reactie.

Daarna is die D3 nog niet werkzaam. Hij wordt opgeslagen in je vetweefsel en reist, verpakt in kleine vettransporters, via de lymfe en het bloed naar je lever. Daar vindt de eerste bewerking plaats en ontstaat 25-hydroxyvitamine D, ook wel calcidiol. Dat is de voorraadvorm, en dat is ook precies de vorm die je huisarts meet als er bloed wordt geprikt.

Pas in je nieren volgt de tweede bewerking. Dan ontstaat 1,25-dihydroxyvitamine D, oftewel calcitriol, en dat is de vorm die daadwerkelijk in je cellen het werk doet. Die zorgt ervoor dat je darmwand de eiwitten aanmaakt waarmee calcium actief naar binnen wordt gehaald.

Twee stations op die lopende band dus. En wat ik daar altijd bij vertel: voor allebei die bewerkingen is magnesium nodig. Magnesium is hier de meewerkende stof, de cofactor. Dat is precies de reden waarom ik vitamine D nooit los van magnesium bekijk. Zonder die meewerkende stof blijft er materiaal op de band liggen.

Waar het calcium daarna naartoe gaat

Je hebt nu een darm die calcium binnenlaat. Blijft de vraag waar dat calcium heen gaat, want dat is niet vanzelfsprekend. Je wilt het in je botten en je gebit hebben, en je wilt het juist niet in zachte weefsels zoals je bloedvaten.

Daar komt vitamine K2 om de hoek kijken. Die activeert eiwitten die calcium als het ware op de goede bestemming afzetten. Je kunt het zien als een bezorger die de pakketten op het juiste adres aflevert in plaats van ze ergens in de straat neer te zetten. Vitamine K2 vind je in gefermenteerde voeding, in grasgevoerd vlees, in volle zuivel en in eieren.

Zo ontstaat er een ketting van vier schakels die allemaal mee moeten doen: vitamine D opent de deur, calcium komt binnen, magnesium maakt de vitamine D werkzaam, en vitamine K2 wijst de weg. Ontbreekt er ergens een schakel, dan stokt het proces verderop, hoeveel je van die ene stof ook neemt.

Wat ik hiervan het belangrijkste vind

Als je één ding meeneemt uit dit artikel, laat het dan dit zijn: calcium en vitamine D zijn geen twee aparte onderwerpen. Ze horen bij elkaar, en het verschil tussen wel of niet genoeg vitamine D is letterlijk het verschil tussen de helft en het dubbele van wat je uit je eten haalt.

Dat maakt het ook veel minder ingewikkeld dan het lijkt. Je hoeft geen tabellen bij te houden. Je hoeft alleen te zorgen dat die vier schakels alle vier aanwezig zijn in je dag. In het volgende artikel laat ik zien waar ze op je bord vandaan komen, en waarom de zon daar in ons land een heel eigen rol in speelt.

Dit is deel 1 van een reeks van 4. In het laatste deel, Vitamine D en calcium: waar je op let bij een brede basis, lees je welke producten hierbij passen.

Lees ook

Vorherigen Post Nächster Beitrag