Zum Inhalt springen

Mit „Ausgezeichnet“ bewertet | Rezensionen lesen

Als 'Uitstekend' beoordeeld  ⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Black Friday 20% OFF 

Der ScKIN Club: Jetzt beitreten + 25 Punkte

Bestellung vor 12:00 Uhr, Lieferung am nächsten Werktag*

Kostenloser Versand ab 50 EUR (NL)

Flatlay met zalm, haring, sardines, eieren, kaas, yoghurt, amandelen en boerenkool

Vitamine D en calcium op je bord: waar ze in zitten en wat de zon doet

◷ 6 min leestijd

In het vorige artikel keken we naar het mechanisme: vitamine D opent de deur in je darm, calcium komt binnen, magnesium maakt vitamine D werkzaam en vitamine K2 wijst het calcium de goede kant op. Nu het praktische deel daarvan, want al die stoffen moeten ergens vandaan komen. Dit artikel gaat over je bord, en over de zon, omdat die twee bronnen bij vitamine D en calcium heel verschillend liggen.

Vitamine D komt vooral van buiten, niet van je bord

Laat ik daar eerlijk over zijn, want het scheelt je een hoop moeite. Vitamine D is een van de weinige voedingsstoffen die je met gewoon eten nauwelijks binnenkrijgt. Zelfs met een prima voedingspatroon kom je er niet in de buurt van wat je huid op een zonnige zomerdag in een half uur maakt.

De voeding die wel iets levert, is een kort lijstje: vette vis zoals zalm, haring, makreel en sardines, eigeel, lever, en paddenstoelen die in daglicht hebben gestaan. Daarnaast wordt er in Nederland vitamine D toegevoegd aan margarine, halvarine en bak- en braadproducten, omdat men al lang weet dat voeding hier tekortschiet.

Bij paddenstoelen en gist gaat het om vitamine D2, de plantaardige variant. Bij vis, ei en lever gaat het om vitamine D3, dezelfde vorm die je huid maakt. D3 is voor je lichaam aanzienlijk doeltreffender dan D2, en dat is goed om te weten als je naar etiketten kijkt.

Waarom de zon van mei tot september wel werkt en daarna niet

De echte bron van vitamine D is dus zonlicht, en daar zit in ons land een duidelijke grens in. In de zomer, grofweg van mei tot en met september, staat de zon op onze breedtegraad hoog genoeg en is het UV-B-licht sterk genoeg om die reactie in je huid op gang te brengen.

Van november tot maart staat de zon zo laag dat het UV-B-licht de atmosfeer nauwelijks nog doorkomt. Dan maakt je huid dus geen vitamine D aan, hoe helder zo'n winterdag ook is en hoe lang je ook buiten loopt. Dat is een van de weinige dingen in de voedingsleer die echt zwart-wit zijn. Hoe lager de zon staat, hoe langer de weg die het licht door de atmosfeer aflegt, en hoe meer UV-B er onderweg wordt tegengehouden.

Wat daarbij vaak vergeten wordt: ook in de zomer is het minder vanzelfsprekend dan je zou denken. Werk je overdag binnen, en ga je naar buiten met lange mouwen, een zonnebril en zonnebrand op, dan is er in precies die uren dat de zon goed staat weinig huid beschikbaar voor de reactie. Alles wat tussen het UV-B-licht en je huid in zit, telt mee. Het is dus zinvol om ook in juni eens bij jezelf na te gaan hoeveel onbedekte huid er op een gemiddelde dag echt in de zon komt.

En er is nog een factor: je huidtype. Hoe meer pigment je huid heeft, hoe langer het duurt voordat dezelfde hoeveelheid vitamine D is aangemaakt. Iemand met een donkere huid doet daar in ons klimaat al gauw een veelvoud langer over dan iemand met een lichte huid. Dat is geen gebrek, dat is gewoon hoe pigment werkt: het beschermt tegen UV, en daarmee houdt het ook deze reactie in.

Calcium ligt wél gewoon op je bord

Bij calcium is het verhaal precies omgekeerd. Daar is je voeding de enige bron die telt, en gelukkig is die breed. Ik loop de categorieën even langs.

Zuivel

Melk, yoghurt, kwark en kaas zijn de bekendste calciumbronnen, en ze zijn ook echt sterk. Een beker yoghurt of een paar plakken kaas tikt flink aan. Harde kazen bevatten per honderd gram het meest, maar je eet er natuurlijk minder van dan van yoghurt.

Vis met graat

Dit is de bron die het vaakst over het hoofd wordt gezien, en ik vind hem prachtig. Sardines en ansjovis uit blik eet je mét graat, en die graat is calcium. Daar komt bij dat vette vis tegelijk vitamine D levert. Twee schakels van die ketting in één keer, dus.

Noten en zaden

Amandelen, sesamzaad en tahin zijn stevige calciumleveranciers. Een eetlepel tahin door je dressing of over je groente is een van de makkelijkste manieren om er iets bij te doen zonder dat je er iets voor hoeft te plannen.

Groene groenten

Boerenkool, broccoli, paksoi, spitskool en rucola leveren calcium dat ook nog eens goed opneembaar is. Dat laatste is belangrijk, want niet alle plantaardige calcium komt even makkelijk binnen.

Peulvruchten en plantaardige alternatieven

Witte bonen en kikkererwten doen mee, en tofu die met een calciumzout is gestremd is een sterke bron. Plantaardige melk is verrijkt met calcium; schud zo'n pak wel goed, want het zakt naar de bodem.

Waarom spinazie geen goede calciumbron is

Hier wil ik even bij stilstaan, omdat het een hardnekkig misverstand is. Spinazie en rabarber staan hoog in calciumtabellen, maar ze bevatten ook veel oxaalzuur. Oxaalzuur bindt zich in je darm aan calcium en vormt daarmee een verbinding die je gewoon weer uitscheidt. Van het calcium in spinazie komt daardoor maar een fractie binnen.

Iets vergelijkbaars speelt bij fytaat, dat in volkorengranen, noten en peulvruchten zit. Weken, kiemen en zuurdesembereiding verlagen het fytaatgehalte, en dat is precies waarom die oude bereidingswijzen bestaan. Niet omdat volkoren slecht is, maar omdat de opname er beter van wordt. Boerenkool en broccoli bevatten juist weinig oxaalzuur, en dat is de reden dat ik die boven spinazie noem als je op calcium let.

De twee meewerkende stoffen op je bord

Blijven over magnesium en vitamine K2, de twee schakels die het geheel laten lopen. Magnesium haal je uit noten, zaden, bladgroente, peulvruchten, volkorenproducten en pure chocolade. Vitamine K2 zit in gefermenteerde voeding zoals oude kaas, kwark en zuurkool, en verder in grasgevoerd vlees, volle zuivel en eigeel.

Zie je wat er gebeurt als je deze vier lijstjes over elkaar heen legt? Een bord met sardines, boerenkool, een beetje oude kaas, wat amandelen en een scheut olijfolie levert alle vier de schakels tegelijk. Dat is geen toeval. Voedingsmiddelen die bij elkaar horen, leveren vaak ook de stoffen die bij elkaar horen.

Hoe ik hier zelf naar kijk

Ik ben geen voorstander van tellen. Wat veel beter werkt, is dat je van elk van deze groepen iets vasts in je week hebt zitten: een paar keer vis waarvan minstens één keer vette vis, dagelijks iets van zuivel of een goed verrijkt alternatief, elke dag een flinke portie groene groente, en standaard noten of zaden in huis.

In het volgende artikel maak ik daar een praktische week van, en ga ik in op het stuk dat je niet van je bord haalt: hoe je in het zomerhalfjaar daadwerkelijk daglicht pakt, en wat je in het winterhalfjaar anders doet.

Dit is deel 2 van een reeks van 4. In het laatste deel, Vitamine D en calcium: waar je op let bij een brede basis, lees je welke producten hierbij passen.

Lees ook

Vorherigen Post Nächster Beitrag